Войти
Ru

Практическое применение данных по сайту Единое Шежире Казахов

Инструкция для сайта Шежире

Единое Шежире www.elim.kz | Доклад Халидуллина Олега

Серия книг Шежире | ЕДИНОЕ ШЕЖИРЕ – это самая большая генеалогия в мире

О шежире

Сдай анализ днк, узнай генеалогию | Генетический подарок потомкам

Страсти вокруг шежире

Генеалогия | греческое genealogia — родословие

Родология

Человек живет, пока его помнят!

BIZDIN CHETEL QAZAQTARGA

Ходжи в генеалогической системе казахского народа

Стих нашего Мурата Увалиева о Шежире

Опубликовано в газете "50х50"

История всегда пишется победителями

Мурат Увалиев // Посторонись, Мухаммед

Проект возрождения старинного обычая казахов - создание Единого Шежире

Джандарбек СУЛЕЙМЕНОВ, Имматрикуляция Нурболата Масанова

Тельман МЕДЕУ-УЛЫ Треугольное государство

Каждый казах обязан знать своих предков вплоть до седьмого колена | ЮЖНАЯ СТОЛИЦА Газета Время

Тюркский язык возник в 1 тысячелетии до нашей эры

Генеалогия казахов | сайт для казахов и тех, кто интересуется их историей

Казахстан и Мировая история | Национальная идея

Рецензия по книге Аргыны

Комментарий к книге «Аргыны». Алдан Аимбетов.

Идущий испокон века народный опыт никогда не бывает бесполезным

Сообщение участников форума

История возникновения сайта

По сайту Рустама Абдуманапова

Шежере не есть явление, присущее только башкирам

О роде Уак (часть 3)

Пенза гарнизондық жаяу әскер полкінің майоры К. Миллердің Жоңғарияға сапардың нәтижелері туралы жазбасында (1742 жылғы 28-қыркүйек) оның өзі жоңғарлармен көршілес көшіп жүретін Уақ-Керей руына барғаны хабарланады. Құжаттарда және кейбір зерттеушілердің еңбектерінде уақтар мен керейлерді бір ру етіп корсету жиі кездесетін құбылыс. Бұл тайпалардың тарихи тағдырлары тығыз ұштасып жатыр және бұл тайпалардың рулық түп-тамыры өртақ екеиі аңыздарда да айтылады. Осы екі тайна қауымдары көбінесе бірге кошіп жүрген және оз жайылымдарын, мүліктік мүдделерін қорғағанда. әулеттердің дауларында т. т. бір жақ болып қимылдаган.

Сонан сөң, 1742 жылы Ресей бодандығына ант берген құжатта Уақ-Керей руының атынан жалғыз Ақбота батыр қол қоюы да кои сырды аңғартса керек. Осьморыжск фөрпөстысына жақын Ертіс шебінде «Баба-Керей деи аталатын Уақ болысының бір болігі» кошіп жүрген. Сібір әскерлерінің командирі генерал-поручик И. Шприигердің Уақ болысы қазақтарының орыс бодандығып қабылдауы туралы рапортына (1770 жылғы сәуір) сәйкес бұл рудың орналасқан жерін, атап айтқанда Ертіс шебі бойында Озерный станицасынан Ақтасқа дейінгі Семей бекінісіне жақын орналасқанын анықтауға болады.

И. Шгірингер жаңадан бодандыққа кірушілердің санын көрсетпейді, бірақ оның айтуынша, олар 5000-ға дейін жауынгер шығара алады. Уақтардың Ертіс шебі бойында орналасуы капитан Андреевтің «...Суреттемесінде» неғұрлым егжей-тегжейлі хабарланады. Өскемеп бекінісінен Семей бекінісіне дейінгі кең даланың бір жерінде ғана Уақ болысы орналасқан: З-Уақ болысы Қойбағаш (қойбағыс М. М.), Жаныбай, ІІІоқа, Ергенек (ергенекті-уақМ. М.), Шоға (шаға М. М.), Сіргелі, Бидалы, Бықаптқан, Күлді, Майшабар ұрпақтарына бөлінеді. ҚонысыТалицк форпостысынан Долонс форпостысына дейін Ертіс өзеніиің төмеигі сағасында және жаз кезінде Ертіске жақын жерде көшіп жүреді, ешқашан далаға ендеп кіріп кетпейді. Ертіс бойымен Семей бекінісінен төмен қарай Грачевск станицасы маңында Ертіс озенінің аралдарында Уақ болысының Шоқа атасы көшіп жүреді. Покровск бекінісінің дала жағындағы өңірде Атығай (Арғын), Уақ-Керей жәие Қыпшақ «аралас болысы» көшін жүрген. Уақтар тек керейлермен ғаиа емес, басқа жүздің руларымен де, мысалы, Кіші жүздің Жетіру руымен де бірге көшіп жүрген. Мысалы, үш атасында 8000-дай шаңырақ болғаи жетіру-уақ-керейлер жаздыгүні Есіл озені бойыиндағы және Жайылма көлі маңындағы жайылымды жанлағанда, қыста Ертіс маңында қыстаған.

Әр түрлі жүзге жататын рулардың бұлайша бірге мекендеуін шаруашылықты жургізу синатыиың өзімен - кошпенділікпен түсіндіруге болады, бұл өрайда жазғы жайылымда әр турлі жүздің рулары төгысатын болған да, уақыт оте келе, экономикалық (жайылымның жетіспеуі), туыстық (негізгі бұқарадан наразылық білдіру ретінде кошіп кету) және басқа себептерге байланысты эр түрлі ру топтарыпан кошпенді қауым құрылған. Мұндай көшіп кетін орын ауыстыру сирек ұшыраспағаи, сопымен қатар Орта жүз жерінен басқа жүздің руларыи да кездестіруге болады. Кейде керісінше де болып отырған. Мәселен, сегіз атадаи тұратын уақтар (2500 шаңырақтай) Ойыл өзені бойында, яғни Кіші жүздің жерінде қыстаған да, жаздыгүні Кіші жүздегі Байұлы тайпасының Жапиас руы жайылымына кошіп баратын болған.

Скачать статью